خلق ثروت یا به چنگ آوردن آن؟

?در اقتصاد برخلاف فیزیک و شیمى آزمایشگاه نداریم. آزمایشگاه ما تجربه و تاریخ جوامع است. کلیپ بالا یک بخش از یک مستند شش قسمتى است در مورد پنج نفر از کار آفرینان و سرمایه داران تاریخى آمریکا. عنوان مستند ‘ مردانى که آمریکا را ساختند’ است. اگر دوستان بتوانند از خط مسدودیت یو تیوب بگذرند این شش ویدئو حتى براى عزیزانى که زبان انگلیسى آنان کفاف نمى دهد بسیار آموزنده است.
?یک وجه از نکته اى که مى توان آموخت اخلاقیات شخصى این سرمایه داران است. این که همه تمایل به انجام کار هاى بزرگ براى کشورشان داشتند به همین دلیل هم به امورى پرداختند و در آن وقت و انرژى گذاشتند که در همان منظر تاریخى اهمیت بسیار داشت. آمریکا از حدود بیست سال آخر قرن نوزدهم تا بیست سال اول قرن بیستم دچار رکود و بحران اقتصادى بود واز عواقب جنگ هاى پرتلفات و هزینه آن در عذاب. هر کدام از این مردان صنعت و مالیه بخشى از اقتصاد آمریکا و زیر بناهاى مربوطه را ایجاد کردند و آمریکا را در مسیر پیشرفت قرار دادند. افرادى که در مستند فوق الذکر زندگى و کارشان مرور مى شود عبارتند از ؛
?کورنلیوس وندربیلت(١٧٩۴-١٨٧٧) که در خانواده فقیرى به دنیا آمد و کودکى سختى را گذراند لیکن به تدریج مدارج کسب ثروت را پیمود و مهمترین کار او توسعه راه آهن و تکمیل زیر بنا هاى حمل و نقل در آمریکا بود از افرادى بود که در نو آورى ایجاد شرکت هاى سهامى بزرگ بر اساس مسئولیت محدود و جدایى مدیریت از مالکیت دخیل بود، نوعى سازمان تولید که در آمریکا و سایر کشور ها رواج یافت. او بخشى از ثروت خود را براى ایجاد دانشگاه وندربیلت و سایر مصارف خیریه تخصیص داد.
?دیگرى اندرو کارنگى (١٨٣۵-١٩١٩) است. یک مهاجر اسکاتلندى که درکودکى با خانواده به آمریکا آمد و ابتدا در کار گاه نساجى با حقوق هفته اى دو دلار(به پول امروز حدود ۶٠ دلار)، به کار مشغول بود او نیز از طریق مطالعه و فعالیت توانست هم در امر صنعت هم تالیف دست آورد داشته باشد. او در توسعه صنعت ذوب آهن و تولید صنعتى از طریق ساخت کوره بلند موثر بود. در زمانى که شرکت ذوب آهن خود را فروخت ثرتمند ترین مرد آمریکا (حتى تا کنون – به ارزش آمروز ثروت او ٣۵٠ میلیارد دلار ) بود. او از جمله مقاله اى نوشت تحت عنوان’ انجیل ثروت’ در این مقاله استدالال مى کند که آنچه به حیات انسان ارزش زندگى مى دهد کار خیر است. در این مقاله ثروتمندان را به صرف ثروت در امور خیریه ترغیب کرد و موجى از این نوع حرکت ها ایجاد کرد. خود ٩۵ درصد ثروت خود را خرج ایجاد دانشگاه، کتابخانه، نهاد هاى فرهنگى از جمله کمک به معاش دانشگاهیان کرد. این جمله مشهور از او است ‘ هرکس ثروتمند بمیرد شرمسار مرده است’.
?نفر سوم جى پى مورگان(١٨٣٧-١٩١٣) است. او یک بانکدار و فاینانسیر بود از خانواده اى ثروتمند. او متوجه اهمیت کار نیکولا تسلا در تولید مولد برق متنواب شد. قبلا ادیسون سعى کرده بود برق کشى منازل را با برق یک طرفه انجام دهد. لیکن ایراد این کار و ضعف آن از جمله این بود که قابلیت انتقال برق را به مسافت طولانى نداشت، برق تسلا داشت. اولین مولد ها ساخته شد و برق رسانى در حد وسیع توسعه یافت و شهر ها، منازل و کارگاه ها در شب روشن شد. شبى که در یک میهمانى که هزار نفر از مشاهیر نیو یورک در باغ منزل جى پى مورگان دعوت شده بودند، ناگهان پیشخدمت ها شمع ها و چراغ هاى نفتى روى میز ها را خاموش کردند. منطقه در تاریکى فرو رفت، کلید برق که وصل شد درختان و ساختمان نور باران شدند. باید تجربه شگفت انگیزى بوده باشد. این واقعه که تبلیغى براى شرکت جنرال الکتریک هم بود شروع عصر جدیدى از تولید، تولید و مصرف انرژى بود. جى پى مورگان هم بخشى از ثروت خود را به دانشگاه ها در آمریکا و انگلستان بخشید(ازجمله هاروارد و کالج ترینیتى)، کتاب ها و مجموعه هاى هنرى خود را نیز به موزه تبدیل کرد.
?نفر چهارم جان راکفلر (١٨٣٩-١٩٣٧) است. تا قبل از فعالیت راکفلر، تصفیه نفت قاعده کلى نداشت. هرکس مى توانست در یک انبار مخازن و لوله و کوره و خنک کننده اى را سر هم کند و نفت تصفیه کند و در واقع هم هدف تولید نفت چراغ بود که در روشنایى و پخت و پز و سایر مصارف استفاده مى شد. این نفت ها با اکتان هاى مختلف بود و بسیار آتش سوزى ها که از این محل حادث شد و در برخى شهر ها کل محل ها در آتش سوخت. راکفلر نفت چراغ را استاندارد کرد و نفتى را به بازار رساند که فقط در حد چراغ و اجاق مى سوخت…او نیز گرچه در زندگى فردى ممسک بود قسمت قابل توجهى از ثروت خود را خرج ایجاد دانشگاه و نهاد هاى خیر عمومى کرد.
?نفر پنجم هنرى فورد (١٨۶٣-١٩۴٧) است. شهرت او در ایجاد شرکت اتومبیل فورد است که براى اولین بار خط مونتاژ و تولید انبوه و استاندارد را ابداع کرد و سبب شد اتومبیل در حد بودجه طبقات متوسط قابل خرید باشد. هم او مبتکر جعبه دنده است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *